Prawidłowy poziom cholesterolu. Sprawdź, jakie są jego normy dla kobiet i mężczyzn!

Cholesterol to woskowata, podobna do tłuszczu substancja, która znajduje się we wszystkich komórkach ciała i której, w pewnych ilościach, organizm potrzebuje do prawidłowej pracy. Związek ten jest wytwarzany w wątrobie, występuje też w niektórych produktach spożywczych, takich jak czerwone mięso i przetwory mleczne. Jak powszechnie wiadomo, zbyt wysoki poziom cholesterolu we krwi jest niezdrowy. Jakie są jego normy dla kobiet i mężczyzn?

Cholesterol odgrywa ważną rolę w ludzkim organizmie: stanowi niezbędny składnik wszystkich błon komórkowych, bierze udział w wytwarzaniu hormonów, jest wykorzystywany do trawienia tłustych pokarmów i wchłaniania witamin A, D, E i K. Ciało zdrowego człowieka wytwarza potrzebny mu cholesterol w wątrobie. To naturalny składnik krwi i nie stanowi problemu, dopóki jego ilość nie wymknie się spod kontroli. Jeżeli będziesz stale dostarczać organizmowi zbyt dużo cholesterolu, wkrótce odbije się to negatywnie na Twoim zdrowiu.

Poziom cholesterolu mierzy się za pomocą badania krwi zwanego lipidogramem, które wykonuje się na czczo. Test daje informacje o:

  • całkowitej ilości cholesterolu we krwi;
  • poziomie złego cholesterolu (LDL), mogącego blokować tętnice;
  • stężeniu dobrego cholesterolu (HDL), który pomaga usunąć nadmiar lipidów z organizmu;
  • nie-HDL, czyli parametrze będącym różnicą całkowitego poziomu cholesterolu i poziomu HDL;
  • triglicerydach – innej formie tłuszczu we krwi..

Jakie wartości są pożądane w badaniu poziomu cholesterolu?

Poziom cholesterolu jest mierzony w miligramach na decylitr (mg/dl). Prawidłowe stężenie u osób powyżej 20. roku życia w zależności od płci wynosi:

  • u kobiet:
    całkowity cholesterol: 125-200 mg/dl,
    LDL: mniej niż 100 mg/dl,
    HDL: co najmniej 50 mg/dl,
    nie-HDL: mniej niż 120 mg/dl,
    triglicerydy: mniej niż 150 mg/dl;
  • u mężczyzn:
    całkowity cholesterol: 125-200 mg/dl,
    LDL: mniej niż 100 mg/dl,
    HDL: co najmniej 40 mg/dl,
    nie-HDL: mniej niż 130 mg/dl,
    triglicerydy: mniej niż 150 mg/dl. 1

To, kiedy i jak często powinno się wykonywać badanie stężenia cholesterolu, zależy od wieku, czynników ryzyka i historii rodziny. Ogólne zalecenie jest takie, by zgłaszać się na nie co 5 lat, a po 45. roku życia co 2 lata lub nawet co roku. Lipidogram warto też zrobić, jeśli obserwujesz u siebie żółtawe zgrubienia i plamki na ciele, zwłaszcza w okolicach oczu.

Wysoki poziom cholesterolu zwykle nie daje jednoznacznych objawów. Jego nadmiar gromadzi się w postaci blaszek miażdżycowych w tętnicach, które zwęża i usztywnia utrudniając przepływ krwi. Ma to szczególne znaczenie w przypadku małych naczyń, takich jak np. naczynia wieńcowe serca czy naczynia mózgowe. Dlatego tak ważne jest, aby zadbać o prawidłowy poziom cholesterolu.

Jak możesz pomóc swojemu zdrowiu?

Na poziom cholesterolu we krwi mogą wpływać:

  • Wiek i płeć
    Wraz z wiekiem wzrasta stężenie cholesterolu u obu płci. Przed menopauzą kobiety mają niższy jego całkowity poziom niż mężczyźni w tym samym wieku. Po okresie menopauzy ilość LDL we krwi kobiet rośnie.
  • Geny
    One również są częściowo odpowiedzialne za poziom wytwarzanego przez organizm cholesterolu. Jego wysokie stężenie we krwi może być dziedziczne.
    Jednak wiele czynników determinujących twoje zdrowie zależy od ciebie. Należą do nich:
  • Dieta
    Tłuszcze nasycone przyjmowane wraz z jedzeniem powodują wzrost poziomu cholesterolu we krwi. Dlatego zaleca się ograniczenie spożywania czerwonych mięs, przetworów mlecznych (masła, śmietany, serów), białego pieczywa oraz produktów smażonych na oleju i głęboko przetworzonych.
  • Suplementy
    Suplementy diety mogą wspomóc utrzymanie prawidłowego poziomu cholesterolu oraz wspomagać właściwe krążenie krwi. Ważne jednak aby stosować te, co do których mamy pewność, że zawierają składniki przebadane naukowo. Na rynku dostępne są preparaty wytwarzane na bazie naturalnych substancji aktywnych, które zawierają unikalną kompozycję polifenoli z bergamoty.
  • Aktywność fizyczna
    Staraj się ćwiczyć przynajmniej przez pół godziny dziennie, a jeśli nie masz takiej możliwości, wybierz się chociaż pieszo po zakupy. Regularny ruch może obniżyć poziom złego cholesterolu (LDL) i podwyższyć poziom dobrego (HDL). Wspomoże również odchudzanie i wpłynie na unormowanie ciśnienia krwi.
  • Prawidłowa waga
    Zbędne kilogramy podnoszą poziom cholesterolu w organizmie. Ich utrata jest korzystna dla zdrowia w bardzo wielu aspektach.
  • Odstawienie używek
    Rzucenie palenia i ograniczenie spożycia alkoholu pozwolą przywrócić prawidłowe stężenie cholesterolu we krwi. Nie pozwalaj też innym na palenie tytoniu w twojej obecności.
  • Unikanie stresu
    Badania wykazały, że chroniczny stres może podnosić poziom LDL, a obniżać HDL. Staraj się unikać nerwowych sytuacji i naucz się relaksować.

Bądź świadom, że zmiana stylu życia to długotrwały i niełatwy proces. Opłaca się jednak podjąć to wyzwanie, ponieważ zdrowe nawyki pomogą ci zapobiec różnym dolegliwościom, a także łagodzić już istniejące problemy. Badaj się też regularnie i… nie martw się na zapas!

1 Wytyczne PTL/KLRwP/PTK postępowania w zaburzeniach lipidowych dla lekarzy rodzinnych 2016 [w:] „Lekarz POZ” 4/2016 (link)